Paragraaf Grondbeleid

Belang grondbeleid(functies) voor de provincie

Grondbeleid is een middel om ruimtelijke doelstellingen te realiseren. De provincie laat vaak de realisatie over aan andere publieke en private partijen: met name gemeenten, projectontwikkelaars en corporaties, en beperkt zich tot haar kaderstellende rol door de planologische kaders vast te leggen. Daarnaast kan de provincie stimuleren door middel van subsidies. Grondbeleid is dan niet aan de orde, anders dan het toetsen van de financieel-economische haalbaarheid. Op een aantal terreinen is de provincie direct verantwoordelijk voor de realisatie van plannen:

  • de aanleg van provinciale wegen, vaarwegen, fietspaden en openbaar vervoerverbindingen;
  • de realisatie van ecologische hoofdstructuur en recreatiegebieden (onder voorbehoud van bereiken van overeenstemming met het Rijk op dit onderdeel van het Bestuursakkoord).

Voor de realisatie van deze doelstellingen dient de provincie over gronden te kunnen beschikken en voert de provincie een actief grondbeleid. Het verwerven van grond ten behoeve van natuur en recreatie wordt meestal gedaan door de Dienst Landelijk Gebied (DLG) in opdracht van de provincie. De provincie is ook verantwoordelijk voor regionale gebiedsontwikkeling. Ze organiseert de samenwerking tussen de in de regio relevante partners, zorgt voor een gemeenschappelijk gedragen ontwikkelingsvisie en maakt afspraken over de realisatie. De integrale uitvoering van de ambities vergt een gemeenschappelijk grondbeleid en duidelijke afspraken over rol en verantwoordelijkheid van partners. Soms wordt gekozen voor een gemeenschappelijke organisatie, zoals de Publieke Grondbank Zuidplaspolder. Integrale Ruimtelijke projecten zijn: Zuidplaspolder, Oude Rijnzone, Deltapoort en Kust. Ook in grootschaliger grote groenprojecten komen vraagstukken van integrale planrealisatie naar voren. Binnen de provincie is de afdeling Ontwikkeling en Grondzaken (OGZ) verantwoordelijk voor het grondbeleid. Verworven gronden dienen ook te worden beheerd. Dit beheer wordt voor weginfra geregeld door de Dienst Beheer Infrastructuur. Natuur- en recreatiegebieden zijn bij verschillende terreinbeheerders ondergebracht. Voor overige gronden is het beheer een verantwoordelijkheid van OGZ.


Provinciaal grondbeleid en risicodragend investeren

Het grondbeleid wordt vierjaarlijks geëvalueerd, herijkt en opnieuw vastgesteld voor een periode van opnieuw vier jaar. De eerstvolgende herziening van de Nota Grondbeleid is geprogrammeerd voor 2012. Het grondbeleid wordt door Provinciale Staten vastgesteld. Anders dan veel andere provincies beschikt de provincie Zuid-Holland niet over ruime reserves en dit beperkt de mogelijkheden voor risicodragend investeren, waaronder wordt verstaan: het doen van investeringen die later geheel of gedeeltelijk kunnen worden terugverdiend. Het doel van het huidige provinciaal grondbeleid is gericht op planmatige realisatie tegen redelijke kosten en een zo beperkt mogelijk risico. Risicodragend investeren is dus alleen maar aan de orde als de provincie realisatie van zeer groot belang vindt en als de provincie in de realisatie een sleutelrol heeft: zonder haar gebeurt er niets. De kredietcrisis heeft de financiële positie van publieke en private partners ernstig verzwakt. Verliezen worden genomen en projecten vallen stil. De druk op de provincie om een meer actieve rol te spelen neemt toe, maar de provincie zal haar positie bewaken en terughoudend blijven opereren.

 

Uitvoering van het grondbeleid in 2012

Op bijgaande kaart staan de belangrijkste projecten waaraan OGZ in 2012 een bijdrage zal leveren. Het gaat om de volgende categorieën provinciale projecten:

  • aanleg van wegen, waterwegen, fietspaden en openbaarvervoertracés;
  • integrale ruimtelijke ontwikkelingsprojecten (IRP);
  • groen projecten: realisatie ecologische hoofdstructuur en recreatiegebieden.

Belangrijkste projecten OGZ 2012

Belangrijkste projecten OGZ 2012

Bron: Cartografie provincie Zuid-Holland.

Op bovenstaand kaartje zijn slechts de belangrijkste vervoersprojecten opgenomen. De N207 zuidwestelijke randweg Gouda is in de fase van afronding. Alle noodzakelijke grond voor deze weg is verworven. Alle afrondende werkzaamheden vinden nog plaats. Over de uitvoering van groene projecten bestaat op het moment van schrijven nog geen zekerheid. Na afronding van de onderhandelingen met het Rijk over middelen, het beschikkingsrecht over reeds verworven bezit en bevoegdheden voor natuur en recreatie zal een herijking van uit te voeren natuur- en recreatieprojecten plaatsvinden. Daarnaast heeft de provincie in het Hoofdlijnenakkoord een bedrag van € 100 mln voor de komende collegeperiode gereserveerd voor recreatie. De ontwikkeling van het Buytenland van Rhoon vindt plaats in het kader van de afspraken rond de versterking van de mainport Rotterdam en de realisatie van de tweede Maasvlakte. Daarvoor hebben de partners afzonderlijke middelen beschikbaar gesteld. Bij de IRP's verdient met name de Zuidplaspolder aandacht. In de Zuidplas is een actieve grondpolitiek gevoerd. De publieke grondbank Zuidplas heeft sinds 2005 strategische grondposities verworven. Deze taak is in 2011 beëindigd. De grondbank kan alleen nog verwerven in opdracht van een of meer partners, die daarmee ook het risico draagt/dragen. Deze afspraak betekent dat ook de provincie in 2012 nog enkele strategische aankopen zal moeten doen, al dan niet via de grondbank. De provincie neemt voor 40% deel in de grondbank. De kredietcrisis werpt nu een schaduw over de planrealisatie in dit gebied en de provincie zal in 2012 initiatieven nemen om samen met andere publieke en private partners de realisatie van voor de provincie belangrijke projecten op gang te brengen. De provincie investeert nu al op grote schaal in weginfra en er staan ook groene investeringen op de rol. Deze investeringen worden voor een deel gefinancierd uit rode ontwikkeling in de Zuidplaspolder.

 

Beheer en verkoop verspreid provinciaal bezit en voormalige steunpunten

Grond die aangekocht is voor een weg of een project kan lang niet altijd direct daarvoor worden gebruikt. Vaak wordt bij aankoop voortzetting van gebruik voor beperkte tijd afgesproken opdat de grond (soms met opstallen) niet 'verloedert'. De provincie is eigenaar van een behoorlijk aantal verspreid liggende gronden van meestal beperkte omvang. Vaak zijn ze meegekocht voor een provinciaal doel. Deze zogenaamde overhoeken zijn meestal incourante onbebouwde percelen, die niet (meer) van belang zijn voor de uitvoering van een provinciaal project of PZH-dienst en waarvan behoud om strategische redenen niet aan de orde is. Deze gronden worden zoveel mogelijk verkocht en indien dat niet mogelijk blijkt, in huur of pacht uitgegeven. De begrote netto-opbrengst uit verkoop voor 2012 is € 0,5 mln. Het betreft naar verwachting circa 40 verkopen in 2012. In de afgelopen jaren zijn diverse steunpunten van de Dienst Beheer Infrastructuur verkocht. Deze steunpunten waren niet meer nodig. Deze verkoop nadert zijn afronding. Voor 2012 wordt nog een opbrengst verwacht van € 0,5 mln.